Selim Işık

Selim Işık, Tutunamayanlar’nın merkezindeki karakterdir. Roman onun intiharıyla başlar; ancak Atay’ın asıl ilgisi ölümün kendisi değil, Selim’in neden bu dünyaya tutunamadığıdır.

Psikanalitik açıdan Selim’i birkaç katmanda inceleyebiliriz.

Freud’a göre

Freud’un kuramında insanın iç dünyasında arzular, vicdan ve gerçeklik arasında sürekli bir çatışma vardır.

Selim’in en büyük sorunu, bu çatışmayı uzlaştıramamasıdır.

• Dünyayı olduğu gibi kabul edemez.
• İnsanların ikiyüzlülüğüne tahammül edemez.
• Kendisinden de çok şey bekler.

Bu nedenle hem dış dünyayla hem de kendi iç sesiyle çatışır.

Jung’a göre

Jung açısından Selim, “bireyleşme” yolunda çok ileri gitmiş ama yalnız kalmış bir karakter gibi okunabilir.

Toplumun sunduğu rolleri reddeder.

Kendi gerçeğini arar.

Fakat bu yolculukta onu destekleyecek bir topluluk ya da ilişki bulamaz.

Sonunda yalnızlığı ağır basar.

Varoluşçu psikoloji

Selim’in temel sorusu şudur:

“Bu hayatın anlamı ne?”

Onu mutsuz eden yalnızca insanlar değildir.

Anlamsızlık duygusudur.

Başkalarının kolayca uyum sağladığı hayata o uyum sağlayamaz.

Çünkü sürekli daha derin bir anlam arar.

Nesne ilişkileri açısından

Selim’in ilişkileri de zordur.

İnsanları sever ama onlara yaklaşmakta zorlanır.

Yaklaştığında hayal kırıklığı yaşar.

Uzaklaştığında ise yalnız kalır.

Bu döngü, onu giderek içine kapanan birine dönüştürür.

Selim neden intihar etti?

Roman buna tek bir neden vermez.

Bunu tek bir psikolojik açıklamaya indirgemek doğru olmaz.

Atay, Selim’in ölümünü bir “hastalık belirtisi” olarak değil; bireyin toplumla, kendisiyle ve anlam arayışıyla yaşadığı çok katmanlı çatışmanın sonucu olarak işler.

Selim neyi temsil eder?

Selim yalnızca bir karakter değildir.

O;

• toplumla uzlaşamayan insanı,
• aşırı duyarlılığı,
• düşünmenin yükünü,
• anlam arayışını,
• yalnızlığı

temsil eder.

Bu yüzden Turgut Özben, Selim’i araştırdıkça aslında kendi bastırdığı yönleri de keşfetmeye başlar.