Zebercet

Zebercet, Anayurt Oteli’nın en karmaşık karakterlerinden biridir. Onu güçlü yapan şey, yalnız olmasından çok, yalnızlığın zamanla bütün dünyasını ele geçirmesidir.

Psikanalitik açıdan bakarsak, Zebercet’in temel sorunu bağ kuramamasıdır. İnsanlara yaklaşmak ister ama bunu nasıl yapacağını bilemez. Duygularını yaşayamaz; onları bastırır. Bastırılan duygular ise zamanla saplantılara dönüşür.

Otel de burada önemli bir simgedir. Otel, insanların kısa süre kalıp gittiği bir yerdir. Zebercet ise hep orada kalır. Sanki hayat onun yanından geçip gitmektedir; o ise yerinde saymaktadır. Bu, onun ruhsal durumunun bir metaforudur.

Roman ilerledikçe gerçek hayatla hayal dünyası arasındaki sınırlar bulanıklaşmaya başlar. Zebercet, yaşadığı olayları ve kurduğu hayalleri birbirinden ayırmakta zorlanır. Bu nedenle “gerçekle bağı zayıflar” denir. Bu, her zaman psikotik bir bozukluk yaşadığı anlamına gelmez; daha çok, yalnızlığın ve takıntılı düşüncelerin gerçekliği algılama biçimini giderek bozduğunu anlatır.

Freud’un bakış açısından Zebercet, bastırılmış arzularını sağlıklı ilişkiler içinde ifade edemediği için onları zihninde tekrar tekrar yaşar. Jung açısından ise kendi “gölgesiyle” yüzleşemez; istemediği yönlerini kabul edemediği için iç çatışması büyür.

Bu yönüyle Zebercet ile Oğuz Atay’ın Selim Işık’ı arasında ilginç bir fark vardır:

• Selim Işık, dünyayı ve kendini sürekli sorgular; düşüncelerinin ağırlığı altında ezilir.
• Zebercet ise sorgulamaktan çok içine kapanır; dış dünyayla bağı azaldıkça kendi zihninin daralan koridorlarında yaşamaya başlar.

İkisi de yalnızdır ama yalnızlıklarının biçimi farklıdır. Selim’in yalnızlığı felsefi ve varoluşsal bir arayış taşırken, Zebercet’in yalnızlığı daha sessiz, daha kapalı ve giderek yıkıcı bir hâl alır. Bu yüzden Anayurt Oteli, yalnızlığın insanın benliğini nasıl dönüştürebileceğini anlatan Türk edebiyatının en güçlü psikolojik romanlarından biri olarak görülür.